Kamuya Şoför Alımı Şartları: Kadrolu, Sözleşmeli ve İşçi Şoför, Sürücü Belgesi, SRC ve Psikoteknik

Kamu kurumları makam araçlarından servis otobüslerine, arazi araçlarından kamyonlara kadar geniş bir filo için şoför çalıştırır. Bu şoförler üç farklı statüde olabilir ve her statünün başvuru yolu, sınavı ve belge şartları farklıdır. Aşağıda kadrolu, sözleşmeli ve işçi şoför alımını; sürücü belgesi sınıflarını, SRC ve psikoteknik belgesinin ne zaman gerektiğini ve sınav aşamalarını resmî ilan ve mevzuat metinlerine dayanarak anlatıyoruz.

Kamuda şoför hangi statülerde çalışır?

657 sayılı Kanun'un 36. maddesi memurları on iki hizmet sınıfına ayırır; bu listede ayrı bir "şoför" sınıfı yoktur. Şoför, kurumların memur kadro cetvellerinde yer alan bir unvandır ve kadronun sınıfı ile derecesi ilanda gösterilir. Sözleşmeli statüde ise ilanlar pozisyonu "destek personeli (şoför)" adıyla açar. Statü farkları için 4/B sözleşmeli personel rehberine bakabilirsiniz.

KPSS ile şoför alımı

Memur ve 4/B şoför alımlarında KPSS (B) grubu puanı kullanılır. ÖSYM'ye göre yerleştirmelerde lise mezunları için KPSSP94, önlisans için KPSSP93, lisans için KPSSP3 esas alınır. Kurum ilanlarında üst öğrenim mezunlarının başvurup başvuramayacağı, asgari puan ve kabul edilen KPSS yılı ayrıca yazılır. Puan türlerinin ayrıntısı KPSS puan türleri rehberinde anlatılıyor.

Alım üç yoldan gelir:

• ÖSYM merkezi yerleştirme: KPSS-2026/1 tercih kılavuzunda şoför kadro ve pozisyonları 7302 nitelik koduyla gösterilir. Bu kodlu yerleri tercih edenler, ilgili sürücü belgesine tercih işlemlerinin son günü itibarıyla sahip olmalıdır. Kılavuz ayrıca sürücü belgesi şartı aranan destek personeli pozisyonlarına yerleşenlerin kurumlarında öncelikle şoförlük hizmetinde çalıştırılacağını belirtir. Kodların nasıl okunduğunu nitelik kodları rehberinde anlattık.
• Kurumun kadrolu memur ilanı: Kurum KPSS puanına göre aday çağırır ve kendi yönetmeliğine göre sınav yapar. Belediyeler bu alımları Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği'ne göre yapar; örneğin Nevşehir Kozaklı Belediyesinin 2026 şoför ilanında 2024 KPSS (B) puanı, en az D sınıfı sürücü belgesi ve yalnızca sözlü sınav öngörülmüştür.
• Kurumun sözleşmeli (4/B) ilanı: Kurum KPSS puan sıralamasıyla ya da kendi sınavıyla seçim yapabilir. Dışişleri Bakanlığının 2023 ilanında yazılı veya sözlü sınav yapılmamış, sıralama 2022 KPSSP94 puanıyla yapılmıştır. Adalet Bakanlığının 2023'te adliyeler için yaptığı sözleşmeli şoför alımında ise 2022 KPSS'den en az 70 puan istenmiş, uygulamalı ve/veya sözlü sınav öngörülmüştür.

Merkezî yerleştirmede belgeler ÖSYM'ye gönderilmez. Kılavuza göre sürücü belgesi, sertifika ve benzeri belgelere tercih işlemlerinin son günü itibarıyla sahip olmanız gerekir; belgeler yerleştirmeden sonra atama için kuruma sunulur. Tercih döneminde henüz sınıf yükseltme sürecindeyseniz bu tarihi kaçırmamaya dikkat edin; sonradan alınan belge kabul edilmez.

Örnek: bir sözleşmeli şoför ilanı nasıl okunur?

Dışişleri Bakanlığının 2023 ilanı, şoför ilanlarında karşınıza çıkabilecek şartları tek metinde topluyor: ortaöğretim mezuniyeti; yeni tip D sınıfı belgeye en az üç yıldır sahip olmak ya da eski tip E sınıfı belge; SRC-2 ve psikoteknik belgesi; vardiyalı çalışmaya, mesai dışı çalışmaya ve şehirlerarası seyahate engel durum bulunmaması. Sıralama KPSSP94 puanıyla yapılmış, pozisyon sayısı kadar asıl ve aynı sayıda yedek aday belirlenmiştir. Adaylar tek pozisyona başvurabilmiş; son bir yıl içinde 4/B sözleşmesini tek taraflı feshedenlerin bir yıllık bekleme süresini doldurmuş olması istenmiştir. Sözleşmeden önce tam teşekküllü hastaneden sağlık kurulu raporu alınmış, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmıştır. Bir ilanı okurken bu başlıkları tek tek işaretlemek, başvuru hatalarını büyük ölçüde önler.

Sürücü belgesi sınıfları

Sürücü belgesi sınıfları Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde tanımlanır; 2015'te yapılan değişiklikle bugün kullanılan sınıflandırmaya geçilmiştir. Kamu ilanlarında en sık karşılaşılan sınıflar şunlardır:

ÖSYM tercih kılavuzu, şoför kadrolarında üst sınıfların alt sınıfı karşıladığını tabloyla gösterir: B sınıfı istenen yere B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D veya DE sahipleri; C istenen yere C veya CE; D istenen yere D veya DE sahipleri başvurabilir. DE istenen yer için DE ya da CE ile D birlikte kabul edilir; G ise yalnızca G ile karşılanır. Eski tip belgelerde harfler farklı anlam taşıdığı için ilanlar eşdeğerliği ayrıca yazabilir: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesinin 2023 ilanında "en az D sınıfı (eski sistemde E sınıfı)", Dışişleri Bakanlığının 2023 ilanında "yeni tip D veya eski tip E" ifadesi kullanılmıştır. AFAD'ın 2022 ilanında ise en az CE sınıfı istenmiş, 1 Ocak 2016'dan önce alınıp değiştirilmemiş belgeler için D sınıfı yeterli sayılmıştır. Belgeniz eski tipse ilandaki eşdeğerlik cümlesini mutlaka okuyun; açık bir ifade yoksa kuruma sorun. Bazı ilanlar sınıfın yanında belgeye kaç yıldır sahip olunduğunu da sorar.

SRC belgesi ne zaman gerekir?

SRC, karayolu taşımacılığı mevzuatında sürücüler için düzenlenen mesleki yeterlilik belgesidir. Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği beş türünü sayar:

• SRC1: Uluslararası yolcu taşımacılığı,
• SRC2: Yurt içi yolcu taşımacılığı,
• SRC3: Uluslararası eşya taşımacılığı,
• SRC4: Yurt içi eşya taşımacılığı,
• SRC5: Tehlikeli madde taşımacılığı.

Belge, ticari yolcu ve eşya taşımacılığı mevzuatı kapsamında düzenlenmiştir; kamu ilanlarında ise ilanın özel şartı olarak karşınıza çıkar. Dışişleri Bakanlığının 2023 sözleşmeli şoför ilanında SRC-2 ve psikoteknik belgesi, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesinin 2023 ilanında SRC-2, SRC-4 ve psikoteknik belgesi birlikte istenmiştir. Hangi türün istendiği aracın kullanım amacını yansıtır: personel servisi veya otobüs kullanacak şoför için yurt içi yolcu taşımacılığına ait SRC2, yük taşıyan araçlar için yurt içi eşya taşımacılığına ait SRC4 istenebilir. Kural basittir: ilan SRC istiyorsa belgeye ilanda yazan tarih itibarıyla sahip olmanız gerekir; istemiyorsa başvuru şartı değildir. SRC kurs ve sınav usulü yakın dönemde değişiklik gördüğü için belgeyi almayı planlıyorsanız güncel düzenlemeyi Millî Eğitim Bakanlığından teyit edin.

Psikoteknik değerlendirme

Emniyet Genel Müdürlüğüne göre psiko-teknik değerlendirme; algı, dikkat, tepki hızı ve koordinasyon gibi becerilerle risk alma ve öz denetim gibi özellikleri ölçer ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 79. maddesine dayanır. Zorunlu olduğu başlıca durumlar şunlardır:

• Alkol, hız ihlali veya ceza puanı nedeniyle sürücü belgesi geri alınanların belgeyi geri alması,
• Yolcu ve eşya taşımacılığında çalışacak mesleki sürücülerin, Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca beş yılda bir sağlık ve psiko-teknik açıdan uygun olduklarını belgelemesi.

Yönetmeliğin 77. maddesi sürücü adaylarının da gerekli görülen hâllerde psiko-teknik değerlendirmeye tabi tutulabileceğini öngörür. Değerlendirme psikolog unvanına sahip kişilerce ve yetkilendirilmiş merkezlerde yapılır. EGM, ağır vasıta ve yolcu taşımacılığı gibi işlerde bazı kamu kurumlarının sürücü seçiminde bu sonuçları dikkate aldığını da belirtir. Bu yüzden ilanda "psikoteknik belgesine sahip olmak" yazıyorsa belgenin ilanda istenen tarihte geçerli olduğundan emin olun.

Sınavlar: uygulamalı ve sözlü

Bu rehber için incelediğimiz şoför ilanlarının hiçbirinde yazılı sınav yoktu; değerlendirme KPSS puanı, sözlü sınav ve kurumun yönetmeliği öngörüyorsa uygulamalı sınavla yapıldı. AFAD'ın 2022 sözleşmeli şoför alımında olduğu gibi yalnızca sözlü sınav yapan kurumlar da vardır. Uygulama sınavında adayın araç başındaki kullanma becerisi ölçülür; nerede ve hangi araçla yapılacağı, puanlaması ve nihai puana etkisi ilanda yazar. Sözlü sınavda ise genel kültür ve iletişimin yanında mesleki bilgi sorulur: Sayıştay'ın 2025 işçi şoför alımında sözlü sınavın 60 puanı mesleki bilgi ve becerilere, 40 puanı genel kültür, genel yetenek ve iletişim becerilerine ayrılmıştır. AFAD'ın 2022 ilanında ise boş pozisyon sayısının 4 katı aday sözlüye çağrılmış; sınav konularındaki bilgi düzeyi 50 puan, konuyu kavrayıp özetleme ve muhakeme, liyakat ve davranış, özgüven ve ikna, genel yetenek ve genel kültür ile bilimsel gelişmelere açıklık 10'ar puan üzerinden değerlendirilmiş ve başarı için 70 puan aranmıştır. Hazırlanırken trafik kurallarını, araç bakımına ilişkin temel bilgileri ve kurumun görev alanını gözden geçirin.

Yaş ve diğer şartlar

Memurluk için 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki genel şartlar, işçi alımında ilanın genel şartları aranır. Üst yaş sınırı ise ilana göre değişir: Sayıştay'ın 2025 işçi şoför ilanında ilan tarihinde 30 yaşını doldurmamış olmak, AFAD'ın 2022 sözleşmeli personel ilanında ise genel şart olarak 35 yaşını doldurmamış olmak aranmıştır. Bazı ilanlar görevin niteliğine göre ek şart koyar; AFAD ilanında Türkiye'nin her yerinde görev yapmaya ve her türlü vasıtayla seyahat etmeye elverişli olmak istenmiştir. İncelediğimiz şoför ilanlarında görülen diğer şartlar şunlardır: askerlik durumunun uygun olması, görevi sürekli yapmaya engel sağlık sorunu bulunmaması, vardiyalı ve mesai dışı çalışmaya ve şehirlerarası seyahate engel durum olmaması, bazı işçi ilanlarında ise belirli il veya ilçede ikamet. Yaş sınırının hesaplanmasını yaş sınırı rehberinde anlattık.

İŞKUR üzerinden işçi şoför alımı

Kamu kurumları şoför ihtiyacını sürekli işçi alımıyla da karşılar. Bu alımlar 4857 sayılı İş Kanunu ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'e tabidir. Sayıştay'ın 2025 ilanı süreci iyi özetler:

1. Başvurular İŞKUR'un internet sitesinden, ilanda yazan birkaç günlük süre içinde yapılır.
2. Şartlar: en az B sınıfı sürücü belgesi, ortaöğretim mezuniyeti, ilan tarihinde 30 yaşını doldurmamış olmak ve Ankara'da ikamet.
3. Noter huzurunda kura çekilir; açık iş sayısının 4 katı asıl ve aynı sayıda yedek aday belirlenir.
4. Belgeleri uygun bulunan adaylar sözlü sınava alınır; sonuçlara beş iş günü içinde itiraz edilebilir.
5. İşe başlayanlar için iki aylık deneme süresi uygulanır.

Bu ilanda KPSS şartı aranmamıştır. Her işçi alımı sınavlı olmak zorunda da değildir: bazı alımlarda kurayla açık iş sayısı kadar asıl aday doğrudan belirlenir ve sözlü sınav yapılmaz. Hangi yolun izleneceği, kuranın yeri ve tarihi İŞKUR ilanında yazar. İşçi statüsünde çalışan şoför, memur ya da sözleşmeli personel değildir; iş sözleşmesiyle çalışır ve deneme süresi gibi iş hukukuna özgü kurallar uygulanır. İşçi alımının genel kuralları için İŞKUR ve noter kurası rehberine bakabilirsiniz.

Başvuru öncesi kontrol listesi

1. İlanın statüsünü belirleyin: memur, 4/B sözleşmeli mi, işçi mi?
2. İstenen sürücü belgesi sınıfını ve belgeye ne zamandan beri sahip olmanız gerektiğini kontrol edin.
3. SRC ve psikoteknik belgesi isteniyorsa türünü ve geçerliliğini doğrulayın.
4. KPSS puan türünü, yılını ve asgari puanı ilanla karşılaştırın.
5. Yaş, askerlik, ikamet ve sağlık şartlarını ilan tarihine göre hesaplayın.
6. Uygulamalı sınav varsa hangi araçla yapılacağını öğrenin.

Güncel ilanları şoför ilanları sayfamızda topluyoruz.